Het gemaal H.C. de Jongh in Aalst verzorgt de in- en uitlaat van
water voor het gebied tussen de Waaldijk, Meidijk, Rijksweg
Utrecht - Den Bosch, en de lijn over Bruchem, Kerkwijk en Aalst.
Voor het ander gedeelte van de Bommelerwaard zorgt het gemaal
"de Baanbreker" bij Wellseind.
Het werd in 1936 in
bedrijf gesteld door de dijkgraaf H.C. de Jongh, hij was
dijkgraaf van de Bommelerwaard boven de Meidijk van 1924-1937.
Het elektrische gemaal verving twee voorafgaande gemalen, een
stoomgemaal met Fijnje-pomp uit 1854 en een
stoomgemaal met scheprad uit 1882, die
beiden iets ten oosten van het huidige gemaal hebben gelegen.
Twee oude gedenkplaten in de achtergevel van het gemaal
herinneren ons aan de vorige gemalen. De oudste
gedenkplaat is afkomstig van het gemaal
uit 1854, de andere
gedenkplaat is
afkomstig van het schepradgemaal uit 1881. Inmiddels is het
gemaal H.C. de Jongh gerenoveerd, de klus begon in april 1997
onder verantwoording van het bestuur van het polderdistrict Groot
Maas en Waal en werd opgeleverd 13 mei 1998. De twee oude pompen
zijn vervangen door twee nieuwe, volautomatische pompen. De een
kan tweehonderd kubieke meter water per minuut verstouwen, de
kleinere altijd nog 120 kuub. Ook de nieuwe krooshekreiniger,
die het vuil en slib voor de waterinlaat weghaalt doet zijn werk
nu op commando van de computer. Zowel de pompen als de reiniger
worden vanuit de centrale in Druten aangestuurd. De
pompinstallatie bemaalt een gebied van 3200 hectare. Er is ook
een nieuwe
gedenkplaat geplaatst,
enkele tientallen meters achter het gemaal. Op het nieuwe
kunstwerk staan op glas de namen te lezen van de bestuurders van
het polderdistrict Groot Maas en Waal, een gebied tussen het slot
Loevestein, de plaats waar Maas en Waal tezamen vloeien, en de
Duitse grens, bij het land van Kleef. Het bestuur van een polder
is eigenlijk de oudste democratische vorm in ons land. De
bestuursvorm komt overeen met die van een gemeente, de dijkgraaf
is te vergelijken met een burgemeester, de heemraden met de
wethouders en de hoofdgeërfden met de leden van de gemeenteraad.
Het bestuur van een polderdistrict kent twee hoofdtaken, de
waterbeheersing, (sloten e.d.) en de waterkering (dijken). Het
bestuur bestaat verder uit leden van drie categorieën:
ongebouwd, een synoniem voor agrariërs, gebouwd, een synoniem
voor huiseigenaren, de derde categorie zijn de ingezetenen. Op de
plaat lezen we de volgende namen: dijkgraaf A.C.M. van Eekhout,
de 6 heemraden: W.A. Arnts (ongebouwd Bommelerwaard), W. de
Gaaij, M.H.M. Gremmen, G.J.M. Karnebeek, H.A.J. de Kleijn en
J.M.Latijnhouwers. Daaronder worden 18 hoofdgeërfden genoemd:
G.B.M. van den Berg, H.J.Th Coenen, E.M. H.B. Daamen van
Wanroij, W.G. Derks, C.J.M. Diebels, A.J.J. van der Heiden,
G.J.M. van Herwaarden (gebouwd Bommelerwaard), M.L. van Herwijnen
(ongebouwd Bommelerwaard), P.A.Huijsman (gebouwd Bommelerwaard),
J.C.L. de Kleijn, P.A.M. de Leeuw, J.B.A. Norp, A.J.M. Sengers,
J.A. Slegh (ongebouwd Bommelerwaard), T.A.M. van der
Veen-Sciarone, H.M.C.M. Vos (ingezetene Bommelerwaard) en P.G.I.
Wilbers. Onder al deze namen staat tot slot nog genoemd de
secretaris coördinator J.J.M. Knoops.
