Freerk de Haan, in 1945 opperwachtmeester
der marechaussee te Zuilichem, maakte op 24 april 1945 een
verslag van de vernieling van de Ned. Hervormde kerk en toren te
Zuilichem door de Duitse Weermacht op 20 april 1945 (
Streekarchief Zaltbommel Arch. 8 inv. 2768).
De Duitsers lieten de toren springen omdat
zij bang waren dat bij verovering van de Bommelerwaard door de
geallieerden, deze de toren wel eens als uitkijkpost zouden
kunnen gebruiken. Zijn verslag geeft een goede indruk van de
gebeurtenissen, alsmede van de geleden schade op de twintigste
april 1945 in Zuilichem.
Op die dag, om half zes in de middag kwamen
twee Duitse militairen bij de gemeentesecretaris H.C. van Os
meedelen dat ze over een half uur de kerktoren zouden laten
springen. De gemeentesecretaris moest zorg dragen dat de
bevolking in een straal van ongeveer 500 meter rondom de toren
moest vertrekken en dat de wegen door de politie afgezet moesten
worden. . Aldus gebeurde, omstreeks 9 minuten over 6 vond de
explosie plaats. Echter niet alleen de toren, maar ook de kerk en
tal van rondom liggende woningen en gebouwen waren vernield of
beschadigd, waaronder de openbare lagere school. Van de woning
van P. Kalkman werden 600 dakpannen vernield, het zijraam, de
bijkeuken, de schuur en het zomerhuis werden vernield. De woning
van Arie van Horssen werd voor de helft vernield, de woning van
de weduwe Tongerlo werd minder ernstig beschadigd. Van de woning
van C.P. van de Bogerd werd het achterhuis totaal verwoest, de
schuur van E. Van Dalen werd totaal vernield, de bakkerij voor de
helft. Ook de woning van J.D. Dingemans werd voor de helft
vernield. Van de woning van M.K. Teeuwen was het dak verzet en de
muren gescheurd. Het dak en de voorgevel van P.D. van Horssen
werd gedeeltelijk vernield. De woning van N. Borreman had ruiten
en dakpannenscade en schade aan de inventaris van de
slaapkamer. Ook de woning en het achterhuis van F.B. Duizer werd
vrij ersnstig beschadigd. Tal van andere woningen liepen
dakpannen- en ruitenschade op. In totaal werden 7000 dakpannen
vernield of zwaar beschadigd. Het aantal vernielde ruiten is
niet bij benadering te noemen. Persoonlijke ongevallen kwamen
niet voor, het verkeer is ongeveer een uur gestremd geweest.